Inleiding
De gezondheid van vrouwelijke atleten wordt vaak besproken in relatie tot training, voeding en prestaties. Echter, de menstruatiecyclus speelt een cruciale rol in het welzijn, het herstelvermogen en de sportprestaties van vrouwen. Menstruatieklachten kunnen aanzienlijke invloed hebben op zowel trainingen als wedstrijden. Desondanks blijft menstruatie vaak een taboe binnen de topsport. Recentelijk hebben enkele topsporters, zoals Jutta Leerdam en Zheng Qinwen, openlijk gesproken over de impact van menstruatieklachten op hun prestaties. Deze openheid draagt bij aan een groter bewustzijn over de invloed van de menstruatiecyclus op vrouwelijke atleten.
De vrouwelijke atleet
Bij het Lectoraat Sport, Bewegen en Samenleving in Nijmegen werd aandacht besteed aan "de vrouwelijke atleet" en het belang van voldoende energie voor een goede gezondheid en optimale sportprestaties. Lage energiebeschikbaarheid bij vrouwelijke atleten kan leiden tot een aandoening genaamd RED-S, wat verschillende systemen in het lichaam kan verstoren.
RED-S en endocriene veranderingen
RED-S veroorzaakt verstoringen in de hormoonhuishouding, botgezondheid, immuunsysteem en voortplantingsfunctie van vrouwelijke atleten. Hormonale veranderingen als gevolg van lage energiebeschikbaarheid kunnen menstruatiestoornissen veroorzaken en andere endocriene systemen beïnvloeden. Deze verstoringen hebben niet alleen effect op de algemene gezondheid, maar ook op de mondgezondheid van vrouwelijke atleten.
Invloed van hormonale veranderingen op de mondgezondheid
Fluctuaties in geslachtshormonen kunnen directe invloed uitoefenen op de mondgezondheid, zoals een afname in speekselproductie, veranderingen in de samenstelling van speeksel en een verhoogde gevoeligheid van tandvlees voor bacteriële plaque. Hormonale veranderingen kunnen ook leiden tot veranderingen in de immuunrespons in de mondholte en de speekselsecretie verminderen. Bovendien kunnen voedingstekorten, immuun disfunctie, uitdroging en het gebruik van sportvoeding de mondgezondheid negatief beïnvloeden.
Klinische implicaties
Het is essentieel voor zorgverleners om alert te zijn op tekenen van lage energiebeschikbaarheid en RED-S bij vrouwelijke atleten. Mondzorgprofessionals kunnen hierbij een belangrijke rol spelen in de vroegtijdige detectie van deze aandoeningen. Een multidisciplinaire aanpak, waarbij verschillende experts samenwerken, is cruciaal voor een optimale preventie en behandeling van RED-S en de daaruit voortkomende mondgezondheidsproblemen.
Conclusie
RED-S is een complex syndroom dat ontstaat door lage energiebeschikbaarheid en leidt tot diverse endocriene verstoringen. Deze aandoening kan niet alleen de gezondheid en prestaties van vrouwelijke atleten beïnvloeden, maar ook de mondgezondheid negatief beïnvloeden. Een holistische benadering van de vrouwelijke atleet, waarbij zowel systemische gezondheid als mondgezondheid worden meegenomen, is van groot belang voor screening, preventie en behandeling.
