De impact van simpele handelingen
Als je peuter vrolijk bellen blaast in de achtertuin of rustig knabbelt op een wortel, lijkt het gewoon kinderspel. Maar wist je dat er achter deze handelingen veel meer schuilt?
De tong, lippen, wangen en kaakspieren zijn de hele dag actief. Niet alleen voor eten en praten, maar ook om de groei van het gezicht en het gebit te ondersteunen. Juist in de peuter- en kleuterjaren wordt hiervoor een cruciale basis gelegd.
Veel ouders richten zich vooral op de esthetiek van rechte tanden of duidelijke spraak. Begrijpelijk. Maar de functionaliteit van de mond begint eigenlijk veel eerder. Hoe een kind eet, ademt, kauwt, slikt en zijn tong gebruikt, heeft namelijk invloed op de ontwikkeling van de kaken en dus op de vorm van het gezicht.
De tong als belangrijke speler
De tong wordt vaak gezien als een spier die nodig is voor eten en praten, maar zijn rol gaat verder dan dat. In rust hoort de tong tegen het gehemelte aan te liggen. Dit zorgt voor een lichte, constante druk die helpt bij de brede en symmetrische ontwikkeling van de bovenkaak.
Als een kind vaak door de mond ademt of de tong laag houdt, mist het die natuurlijke ondersteuning. Dit kan leiden tot een smallere groei van de bovenkaak, wat weer minder ruimte betekent voor tanden en kiezen. Aangezien de kaken de basis vormen van het gezicht, kan ook de gezichtsontwikkeling afwijken. Denk bijvoorbeeld aan een langer en smaller gezicht of een minder goed ontwikkelde onderkaak. Functionaliteit en groei zijn dus nauw met elkaar verbonden.
Waarom kauwen van belang is
Hoewel kauwen als vanzelfsprekend wordt beschouwd, consumeren kinderen tegenwoordig vooral zachte voeding. Voor de mondontwikkeling is het echter essentieel om voedsel aan te bieden dat echt kauwwerk vereist.
Kauwen activeert de kaakspieren en geeft belangrijke groeiprikkels aan de kaken. Denk hierbij aan voedingsmiddelen zoals appels, komkommers, paprika's of stevig broodkorst. Het kan zelfs helpen om de hele appel aan te bieden in plaats van in stukjes, aangezien het afhappen meer vraagt van de lippen, tong en kaakspieren, wat een goede mondtraining vormt.
Blazen en zuigen als training
Naast kauwen zijn ook blazen en zuigen van belang voor de ontwikkeling van de mondspieren. Wanneer kinderen bellen blazen, een veertje wegblazen of drinken met een rietje, oefenen ze spelenderwijs de samenwerking tussen lippen, wangen en tong. Voor kinderen is dit leuk, maar voor de mondspieren vormt het waardevolle training.
Er kunnen echter ook signalen zijn die aangeven dat de mondfunctie extra aandacht behoeft, zoals een open mond in rust, mondademen, snurken, kwijlen of moeite met kauwen. Soms kunnen spraakproblemen zelfs gerelateerd zijn aan de manier waarop de mondspieren samenwerken.
Holistiche benadering
Een logopedist gespecialiseerd in Oro-Myofunctionele Therapie (OMFT) besteedt niet alleen aandacht aan spraak, maar kijkt ook naar ademhaling, tongpositie, slikken en de ontwikkeling van gezicht en kaken. Vaak wordt er samengewerkt met tandartsen, orthodontisten, mondhygiënisten en KNO-artsen. Soms wordt zelfs een osteopaat betrokken als houding of bewegingspatronen een rol lijken te spelen. Want een gezonde mond ontstaat zelden door slechts één component te bekijken; het gaat om het totaalplaatje.
En dat totaalplaatje begint vaak bij iets heel simpels: een kind dat leert ademen, zuigen, kauwen en blazen op de natuurlijke manier zoals het lichaam bedoeld heeft.
Een OMFT-gespecialiseerde logopedist bij jou in de buurt vind je via: OMFT.info/therapeut-vinden
